Ön Okuma: Cansız Nesneler Koşabilir Mi? The Book of Form and Emptiness

Ön Okuma: Cansız Nesneler Koşabilir Mi? The Book of Form and Emptiness

Sevilen yazar Ruth Ozeki dördüncü romanı The Book of Form and Emptiness ile geçtiğimiz haziran ayının en çok konuşulan ismi olmuştu.1 Biz de sizler için yazarın Japon Budizm’inden ilham alarak yazdığı bu kitabın ön okumasını dilimize çevirmek istedik.2 Yazarın yaptığı duyuruya göre kitap, İthaki Yayınları tarafından dilimize çevrilecek. İyi okumalar.

1: Yazar bu kitabıyla haziran ayında açıklanan 2022 Women’s Prize For Fiction ‘ın sahibi oldu.

2: Bu metin Seda Zorlu tarafından Bibliyoraf.com için çevrilmiştir. Çevirmenin ve Bibliyoraf’ın izni olmadan başka bir sitede kullanılamaz.

BAŞLANGIÇTA

Bir kitap bir yerden başlamalı. Kelimelerin yürekten çıkıp cümleye dönüşerek hayat bulacağı yerde, cesur bir harf ilk hamleyi yapmaya gönüllü olmalı ve bu uğurda kendini ateşe atmalıdır. Böylece bir paragraf ve çok geçmeden de bir sayfa, kitap meydana gelir; bir ses bulur, var olmaya çalışır.

Bir kitap, bir yerden başlamalıdır ve bu kitap da buradan başlıyor.

BİR ÇOCUK

Şşş… Dinleyin…

Bu benim kitabım ve sizinle konuşuyor. Duyabiliyor musunuz?

Duyamıyorsanız bu sizin suçunuz değil. Eşyalar her zaman konuşur, bu sesleri duyabilecek kulaklara sahip değilseniz dinlemeyi öğrenmeniz gerekir.

Gözlerinizi kullanarak başlayabilirsiniz mesela, bakmak daha kolaydır. Etrafınızdaki her bir eşyaya dikkatle bakın. Neler görüyorsunuz? Kuşkusuz sizinle açık açık konuşan bir kitap görüyorsunuzdur, bu yüzden daha zor bir şeyler deneyin. Oturduğunuz sandalye mesela. Cebinizdeki kalem ya da ayağınızdaki ayakkabı. Hala duyamıyorsanız dizlerinizin üzerine çöküp, kafanızı sandalyeye dayayın ya da ayakkabınızı çıkarıp kulağınıza yaslayın; bekleyin, etrafınızda insanlar varsa eğer sizin delirmiş olabileceğinizi düşüneceğinden ilk olarak kalemle başlayın. Kalemlerin anlatacak pek çok hikâyesi olur. Sivri ucunu kulağınıza denk getirmediğiniz sürece tamamen güvenilirdir. Yalnızca kulağınıza yakın tutun ve dinleyin. Ahşabın fısıltılarını duyabiliyor musunuz? Çam ağacının ruhunu? İçerdeki kömürün mırıltısını?

The Book of Form and Emptiness

Bazen tek bir sesten fazlası duyulur. Özellikle o eşya farklı kişiler tarafından üretildiyse koro şeklinde sesler yükselebilir, korkmayın. Sanırım bu, Guangdong’da, Laos’ta ya da herhangi bir yerde nasıl bir gün geçirdiklerine ve eski atölyede güzel bir gün olup olmadığına, üretim yaparken kullandıkları metal halkalardan birinin hoş bir düşüncenin tadını çıkarırken parmaklarının arasından yuvarlanıp gitmesine bağlıdır. O an bu hoş düşünceler de metal halkanın deliğine tutunur.

Bazen düşünce, bir duygu kadar yoğun değildir. Örneğin, aşk gibi hoş bir sıcak duygu. Aydınlık ve neşe dolu. Ancak ayakkabınıza takılabilecek hüzünlü veya kızgın bir duyguya da dikkat etmeli insan çünkü o ayakkabı, size, öfkeli bir ahşaptan yapılmış beyzbol sopası ile vitrinini kıracağınız Nike mağazasının önüne götürmek gibi çılgınca şeyler yaptırabilir. Böyle şeylerin olması yine de sizin suçunuz değil. Sadece camlardan özür dileyin, üzgünüm deyin ve ne yaparsanız yapın kendinizi açıklamaya çalışmayın. Sizi tutuklayan memur sopanın yapıldığı fabrikadaki berbat koşulları dert etmez. Testerenin dişleri ya da sopanın eskiden dişbudak ağacı olduğu umurunda olmaz, bu yüzden çenenizi kapalı tutun. Sakin olun. Kibar olun. Nefes almayı unutmayın.

Öfkelenmemek gerçekten çok önemli çünkü öfkelenirseniz sesler sizi alt ederek aklınızı ele geçirirler. Eşyalar ilginize muhtaçtır. Dikkat çekmek isterler ve izin verirseniz sizi çıldırtırlar. Bu yüzden, sadece hava trafik kontrolörü olduğunuzu, gezegenin tüm caz ekipmanlarına sahip olduğunuzu ya da dünya denen bu çöp yığınının üzerinde, saçlarınız geriye taranmış halde, şık bir kıyafetle ve sopanız havada süzüldüğünüzü, bir an için bütün seslerin sustuğunu ve sopayı indirmenizi beklediğini hayal edin.

Buna müzik ya da delilik diyebilirsiniz. Tamamen size bağlı.

BİRİNCİ BÖLÜM

KİTAP

Seslerle başlayalım o halde.

İlk kez ne zaman duymuştu? Küçük bir çocukken mi? Benny her zaman minyon bir çocuktu, hücreleri çoğalmak ve evrende yer kaplamak konusunda isteksizmiş gibi yavaş gelişiyordu. On iki yaşına geldiğinde büyümesi tamamen durmuştu, aynı yıl babası öldü ve annesi kilo almaya başladı. Değişiklik belli belirsizdi ama annesi Annabelle genişledikçe Benny adeta küçülüyordu, kadın sanki kendi acısıyla birlikte küçük oğlunun acısını da yiyip bitiriyor gibiydi.

Evet, sanırım olan buydu.

The Book of Form and Emptiness

Yani belki de sesler o zaman başladı, Kenny öldükten kısa bir süre sonra. Ölüm sebebi bir trafik kazasıydı. Hayır, kazaya sebep olan kamyondu. Kenny Oh bir caz klarnetçisiydi. Gerçek adı Kenji’ydi, bu yüzden ona böyle diyeceğiz. Düğünlerde, bar mitzvalarında ve şehir merkezindeki erkeklerin hepsinin sakallı, kısa kenarlıklı fötr şapka taktığı, kareli gömlekler ve Kurtuluş Ordusu zamanından kalma eski tüvit ceketler giydiği hipster kulüplerinde tempolu müzikler ya da büyük grupların şarkılarını çalardı. O akşam bir konser vermişti, ardından da içmeye, kendini uyuşturmaya ya da müzisyen arkadaşları ile her ne yapıyorsa onu yapmaya gitti. Sadece birazcık, yani eve giderken tökezleyip düşmesine yetecek kadar içti, düştüğü yerden hemen kalkma gereğini de görmedi. Evden çok uzakta değildi, evinin arkasındaki köhne kapıdan sadece birkaç metre ötedeydi. Biraz daha sürünmeyi başarabilse oraya varabilirdi ama bunun yerine Gospel Mission Ucuzluk Marketi çöplüğünü aydınlatan sokak lambasının loş ışığında sırt üstü yatmaya devam etti. Kışın uzun soğuğu hafiflemeye başlamış, ara sokakta bir bahar sisi asılı kalmıştı. Orada yatarak ışığı ve havada parıldayan nem parçacıklarını izledi. Sarhoştu. Ya da uyuşturucu almıştı. Ya da her ikisi… Işık çok güzeldi. Akşamın erken saatlerinde karısı ile tartışmıştı. Belki de pişmandı. Belki de zihninde daha iyi biri olmaya yemin ediyordu, kim bilir? Belki uyuyakalmıştı. Umalım ki öyle olsun. Her halükârda bir saat kadar sonra teslimat kamyonu dar sokaktan aşağı inerken hala orada yatıyordu.

başlık

Kamyon sürücüsünün hatası yoktu. Bütün sokak tekerlek izleri, çukurlar ve çöp karıştıranların geride bıraktığı yarısı boş çöp torbaları, yemek artıkları, sırılsıklam giysi yığınları ve kırık dökük aletlerle doluydu. Çiseleyen şafağın gri ışığında kamyon şoförü çöp enkazıyla müzisyenin o sırada kargalarla kaplı olan sıska bedenini ayırt edemedi. Kargalar Kenji’nin arkadaşlarıydı ve o sırada Kenji’yi sıcak ve kuru tutmaya çalışıyorlardı. Fakat herkes kargaların çöpleri sevdiğini bildiği için şoförün Kenji’yi çöp torbası sanması şaşırtıcı değildi. Şoför kargalardan nefret ediyordu. Kötü şans getirdiklerine inandığı için kamyonunu tam üstlerine doğru sürdü. Kamyon, sokağın sonundaki Çin mezbahasına kasalarca canlı tavuk taşıyordu. Gaza bastı, tekerlerin bir bedene çarptığını hissetti ve kargalar ön camının önünde uçup görüş alanını kapattığında kontrolünü kaybetti. Ebedi Mutluluk Basım Ltd. Şirketi’nin rampasına daldı. Kamyon devrildi ve tavuk kasaları havaya savruldu.

The Book of Form and Emptiness

Ciyaklayan kuşların gürültüsü, yatak odasının penceresi çöplüğe bakan Benny’yi uyandırdı. Orada uzanıp dinledi, ardından arka kapının çarpılma sesi geldi. Sokaktan bir ip, canlı bir dokunaç gibi penceresine doğru kıvrılan ve ona kancasını takıp yataktan çeken yüksek, ince bir çığlık yükseldi. Pencereye gitti, perdeleri aralayıp sokağa baktı. Gökyüzü yeni yeni aydınlanıyordu. Kamyonun yan yattığını, tekerlerinin döndüğünü, kanat çırpan hayvanları ve havanın uçan tüylerle dolu olduğunu görebiliyordu. Ancak kafeste yetiştirildikleri için bu tavuklar gerçekten uçamıyordu. Aslında kuşlara bile benzemiyorlardı. Onlar yalnızca havada uçan beyaz, tüylü anahtarlık benzeri şeylerdi. İnce çığlık bir tel gibi gerilerek Benny’nin gözlerini yarı saydam beyaz bir bulutla kaplanmış hayaletimsi şeye çekti. Sesin kaynağı, dünyasının kaynağı annesi Annabelle’di. Geceliğiyle orada, sokak lambasının aydınlığı altında tek başına dikiliyordu. Benny, etrafındaki şeyler hareket ederken, tüyler kar gibi uçuşurken annesinin donmuş bir prenses gibi tamamen hareketsiz durduğunu düşündü. Yerdeki bir şeye bakıyordu ve Benny bir anda o ‘bir şeyin’ babası olduğunu anladı. Pencereden bakabildiği kadarıyla babasının yüzünü göremedi ama tıpkı Kenji’nin dans ederken yaptığı gibi bükülmüş ve tekme atıyormuş gibi görünen bacaklarını tanıdı, ancak şimdi yan tarafına doğru yatmıştı.

Annesi bir adım öne çıktı. “Hayır!” diye ağlayıp dizlerinin üzerine çöktü. Altın rengindeki kalın saçları omuzlarından aşağı dökülüyor, kocasının kafasını perdeliyor ve sokak lambasının ışığını yansıtıyordu. Üzerine abanıp onu toparlamaya çalışırken usulca, “Hayır, Kenji, hayır, hayır, lütfen, üzgünüm, öyle demek istemedim…” diye mırıldanıyordu.

The Book of Form and Emptiness

Kenji onu duymuş muydu? Eğer o anda gözlerini açmış olsaydı, karısının sevimli yüzünün solgun bir ay gibi üzerinde asılı olduğunu görebilecekti. Belki de görmüştü. Çatılara ve elektrik direklerini tünemiş onu izleyen kargaları görebilirdi. Ve belki de karısının omzunun üzerinden baksaydı oğlunun da pencereden onu izlediğini görebilirdi. Gördüğünü farz edebiliriz çünkü o sırada dans eden bacakları yavaşlamış, tekmelemeyi bırakmış ve hareketsizleşmişti. O anda Annabelle onun ayıysa Benny onun uzak yıldızıydı ve onu orada soluk şafak göğünde parlak bir şekilde parıldayarak görünce kolunu hareket ettirmek, elini kaldırmak, parmaklarını sallamak için çaba sarf etti.

Bana sallıyor gibi geldi, diye düşündü Benny sonradan. Bana veda ediyor gibiydi.

Kenji hastaneye gidiş yolunda öldü ve ertesi hafta cenaze töreni yapıldı. Düzenlemeleri yapmak Annabelle’e kalmıştı ama o, bu tür şeyleri yapmaktan hazzetmezdi. Dışa dönük olan Kenji’ydi ve bir çift olarak misafir edilmemiş ya da insanları evlerinde hiç ağırlamamışlardı. Zateb Annabelle’in de çok az arkadaşı vardı, yani o da varsa tabii.

Cenaze levazımcısı Annabelle’e sevdiği kişinin ailesi ve dini inancı hakkında cevap vermekte zorlandığı pek çok soru sordu. Kenji’nin bildiği bir ailesi yoktu. Hiroşima’da doğmuştu ancak ailesini genç yaşta kaybetmişti. O sırada henüz bebek olan kız kardeşi, teyzesi ve eniştesi ile birlikte yaşamaya gönderilirken Kenji dedesi ve büyükannesi tarafından Kyoto’da büyütülmüştü. Büyükanne ve büyükbabasının çok gelenekçi ve katı olduğunu, onlarla anlaşamadığını söylemek dışında çocukluğundan nadiren bahsederdi ama elbette artık onlar da ölmüştü. Muhtemelen kız kardeşi hala hayattaydı ancak onunla görüşmüyordu. Evliliklerinin ilk yıllarında Annabelle ailesini sorduğunda Kenji yalnızca gülümseyip yanağını okşamış ve ihtiyacı olan tüm ailenin Annabelle olduğunu söylemişti.

The Book of Form and Emptiness

İnanca gelince, büyükanne ve büyükbabasının Budist olduğunu biliyordu. Bir keresinde ona üniversitedeyken bir Zen manastırında yaşadığını anlatmıştı. Nasıl güldüğünü hatırlıyordu. Çok komik değil mi? Ben, bir keşişim! Annabelle de gülmüştü çünkü hiç de keşiş gibi görünmüyordu. Caz çaldığı için dine ihtiyaç duymadığını söylemişti. Sahip olduğu tek dini şey, ara sıra bileğine taktığı tespihlerdi. Güzellerdi ama Annabelle onları dua etmek için kullandığını hiç görmemişti. Budist kökenleri göz önüne alındığında cenazesini Hristiyan bir papazın yönetmesi yanlış göründüğü için levazımcının sorularına yanıt olarak Annabelle, hayır, ailesi yok, inancı yok ve tören olmayacak dedi. Levazımcı hayal kırıklığına uğramış gibi görünüyordu.

“Ya senin ailen?” diye istekle sordu ve kadın tereddüt ettiğinde ekledi, “Böyle zamanlarda bir aileye sahip olmak iyi– ”

Hafızası bir hayalet gibi titreşti. Annesinin hastane yatağındaki küçülmüş bedenini düşündü. Üvey babasının karanlık gölgesinin kapısında belirmesini. Başını salladı. “Hayır” dedi kararlı bir şekilde, sözünü keserek. “Ailemiz yok dedim.”

Adam göremiyor muydu? O ve Kenji dünyada yapayalnızlardı ve Benny gelene kadar onları bir arada tutan tek şey birbirleriydi.

başlık

Cenaze levazımcısı saatine bakıp devam etti. Bu görüşme ile ilgili kadının düşüncelerini merak ediyordu. Annabelle yine tereddüt edince adam açıkladı. Sevilen birinin özenle hazırlanmış cesedini görmek, trajik bir kazaya tanık olmanın neden olduğu travmayı azaltabilirdi. Acı veren anıları hafifletecek ve geride kalanların ölümün gerçekliğini kabul etmelerine yardımcı olacaktı. Görüşme odası samimi ve zevkli bir şekilde döşenmişti. Cenaze evi misafirlerine içecekler, çeşit çeşit çaylar, lezzetli aromalı ve kremalı kahveler, hatta belki biraz da kurabiye sunmaktan mutlu olacaktır dedi levazımcı.

“Krema mı?” diye düşündü gülmemeye çalışarak. Cidden mi? Bunu Kenji’ye daha sonra anlatmak için unutmamaya çalıştı çünkü bu onu güldürecek türden saçma bir şeydi ama levazımcı bekliyordu, bu yüzden kurabiyelerin hoş olacağını kabul etti. Adam not aldı ve ardından sevdiği kişinin kalıntılarının son durumuna ilişkin isteklerini sordu. Annabelle aşırı doldurulmuş kanepenin kenarına oturdu, ölü yakmaya evet, bir mezara ya da mahzendeki bir rafa hayır yanıtını verdiğini duydu. Sonra aniden bir düşünce belirdi: Kenji’ye lezzetli aromalı kremalardan bahsedemezdi çünkü Kenji ölmüştü. Bu düşünceyi çabucak başkaları izledi: Kalıntılarını ne yapacaklarını tartıştıkları kişi Kenji’ydi ve bu kalıntılar Kenji’nin cesedinin kalıntılarıydı, çok iyi tanıdığı o bedendi ve gözlerini kapattığında omuzlarının güçlü kaslarını, pürüzsüz sarımsı tenini ve çıplak sırtının eğimini çok net bir şekilde görebiliyordu.

başlık

Özür dileyerek tuvaleti kullanıp kullanamayacağını sordu. Elbette, dedi adam ve onu halıyla kaplı koridora yönlendirdi. Kapıyı arkasından kapattı. İçeriyi, her bir havalandırma deliğinden oda spreyinin kokusu dolmuştu. Klozetin önüne diz çökerek parlak mavi steril suya kustu.

Bu metin redaksiyonu Aydan Yalçın tarafından yapılmıştır.

Beğenebileceğiniz diğer yazılarımız:

Yazıyı burada paylaş:

Kitapların kahramana dönüştüğü yer.
İnternet sitesi http://bibliyoraf.com
Yazı oluşturuldu 313

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Benzer yazılar

Aramak istediğinizi üstte yazmaya başlayın ve aramak için enter tuşuna basın. İptal için ESC tuşuna basın.